Vliegroutes en vlieghoogtes

De overlast op de grond door landende en opstijgende vliegtuigen wordt in sterke mate bepaald door de vlieghoogte. Kort gezegd; hoe groter de vlieghoogte hoe kleiner de overlast. Moderne vliegtuigen zijn in staat om redelijk snel te klimmen zodat ze al na enkele minuten na de start op een hoogte zitten waarboven de geluidsoverlast mee zal vallen.

In de omgeving van Lelystad Airport is de mogelijkheid om onbelemmerd naar grote hoogte te kunnen klimmen echter beperkt. Het luchtruim boven Lelystad wordt namelijk ook gebruikt door Schiphol verkeer dat bezig is met de landing. Dat kruist Flevoland op een hoogte van circa 1250 meter. Boven Almere kan dit zelfs nog maar 900 meter zijn. Het gaat hier om een gestage stroom van tientallen vliegtuigen per uur.

Een plafond boven Flevoland

Het gevolg hiervan is dat een opstijgend vliegtuig vanaf Lelystad in conflict kan komen met een landend vliegtuig richting Schiphol. Daarom is er op dit moment een regel dat vliegtuigen vanaf Lelystad niet hoger mogen klimmen dan 900 meter. In de toekomstige procedure is dit “plafond” verwijderd, maar dan nog steeds geldt dat bij een mogelijk conflict de luchtverkeersleiding een stijgend vliegtuig áltijd onder een dalend vliegtuig door zal laten gaan met een minimum verschil van 300 meter in hoogte óf 8 kilometer horizontaal. Luchtverkeerleiding Nederland kan op dit moment niet aangeven hoe vaak dit zal gebeuren.

Dit betekent dat in ieder geval een deel van de opstijgende vliegtuigen op een hoogte van maximaal 900 meter boven de Oostvaardersplassen zal vliegen. Op deze hoogte zal, zelfs volgens de meest optimistische inschattingen, verstoring optreden voor vogels als ganzen, lepelaars en zeearenden.

Verstoring in natuurgebieden

De natuurgebieden in de Randmeren (Gooimeer en Ketelmeer) zullen door landend verkeer op een hoogte van 600 meter worden overvlogen. Op deze hoogte moeten ernstige vormen van verstoring worden verwacht.
Een aantal natuurgebieden vlakbij het vliegveld zoals het Natuurpark, het Ooievaarsbos en het Knarbos zullen te maken krijgen met vliegtuigen die op nog veel lagere hoogte zullen passeren.

Verstoringsafstand

Vogels van open gebieden, zoals ganzen, lepelaars en reigers zijn gevoelig voor verstoring. Deze verstoring kan een natuurlijke oorzaak hebben, zoals een overvliegende roofvogel of onweersbui, maar kan ook niet-natuurlijk zijn. Niet-natuurlijke verstoring wordt veroorzaakt door bijvoorbeeld wandelaars of laagvliegende vliegtuigen. Als deze verstoring te vaak optreedt zal dit effect hebben op het gedrag van de vogels, de hoeveelheid energie en op de lange termijn wellicht op het nageslacht en de aantrekkelijkheid van een gebied als verblijfplaats.

Er is vooral in het buitenland veel gekeken naar de relatie tussen vogels en vliegtuigen, maar het is moeilijk om op basis hiervan een algemene uitspraak te formuleren. Zo is veel onderzoek gebaseerd op sport- of jachtvliegtuigen en niet Europese vogelsoorten. Daarnaast is de wetenschappelijke basis van de studies niet altijd even goed. In Nederland is een studie uitgevoerd waarin veel van dit onderzoeksmateriaal is verzameld. Deze studie had als doel om minimum verstoringafstand te bepalen. Deze studie veronderstelt dat boven een vlieghoogte van 900 meter én een horizontale afstand van 2 kilometer geen verstoring zal optreden voor vogels (Download dit Rapport (PDF)).

Deze conclusie is echter omstreden. Zo is de wetenschappelijke basis niet altijd even solide en zijn veel van de onderliggende onderzoeken vooral gebaseerd op toevallige waarnemingen. Bovenal zijn een aantal onderzoeken die komen met grotere verstoringafstanden in de Nederlandse studie niet meegenomen.

Een onafhankelijk controle onderzoek concludeert dan ook dat de afstanden uit de Nederlandse studie als (veel) te optimistisch moeten worden beschouwd. Er zou eerder gedacht moeten worden aan een minimum afstand van 1.350 m verticaal en 3 kilometer horizontaal. Dit betekent dat vliegtuigen in de huidige plannen, mede gelet op de lagere vlieghoogten i.v.m. landend Schiphol verkeer, binnen de kritieke verstoringafstand de Oostvaardersplassen zullen passeren. Verstoring van vogels zal in dit gebied dan ook zeker op treden.

Geoptimaliseerde routestructuur

Download hier de bovenstaande kaart in hoge resolutie. 

Eerder voorgestelde routestructuur