Economie en werkgelegenheid

In de discussie over uitbreiding van een luchthaven is het belangrijk om tot een goede afweging van lasten en lusten van die uitbreiding te komen. Voor luchthaven Lelystad geldt dat de lasten nog eerst goed in beeld moeten worden gebracht (milieueffectrapportage) en de lusten niet overdreven.

De lusten van een luchthaven worden vrijwel altijd gedefinieerd in termen van economie en werkgelegenheid. Met andere woorden, een luchthaven zou een belangrijke vestigingsplaatsfactor voor bedrijven zijn en daarom veel werkgelegenheid opleveren.

Bedrijven vinden het vaak "wel sexy" om bij een luchthaven te zitten. Het levert in de beeldvorming status op. Maar of bedrijven nou per se bij een luchthaven moeten zitten is de vraag. Er moet worden gewaakt voor leegloop en daarmee verpaupering van bestaande bedrijventerreinen in de stad. Bovendien laat de ervaring rond luchthaven Eindhoven zien dat het aantal bedrijven dat daadwerkelijk van de luchthaven gebruik maakt klein is.

De economische effecten van regionale luchthavens worden vaak overschat.
Informatieblad de bijdrage van de luchtvaartsector aan de economie (PDF)

Enkele kanttekeningen bij veel voorkomende vooronderstellingen

Bedrijven die zich nabij een luchthaven vestigen zijn meestal niet nieuw maar komen veelal van elders in dezelfde regio
Vluchten naar vakantiebestemmingen zijn voor ondernemers nauwelijks van belang.
In regio’s met een goed ontwikkeld wegennet neemt door een luchthaven de bereikbaarheid nauwelijks toe.
Passagiers die niet hoeven over te stappen vertrekken zo snel mogelijk naar huis.
Europese passagiers mogen niet meer tax free shoppen. Ook wat dat betreft valt er weinig te verdienen.

Foute aannames

In de discussie over werkgelegenheid worden ook weleens foute aannames gebruikt. Vaak wordt aangenomen dat iedere miljoen passagiers op een luchthaven 1000 directe arbeidsplaatsen oplevert. Dat is werkgelegenheid direct gekoppeld aan de luchthaven zoals baggage-afhandeling of onderhoud. Vervolgens wordt verondersteld dat 1 directe arbeidsplaats 1 indirecte arbeidsplaats oplevert, bijvoorbeeld bij toeleverende bedrijven. De ervaring bij andere regionale luchthavens leert dat er ten hoogste sprake kan zijn van 800 directe arbeidsplaatsen per miljoen passagiers. En dan nog onder specifieke voorwaarden.

Wel de lasten niet de lusten?

De discussie over werkgelegenheid en economie kan snel inzichtelijk worden gemaakt door de visie die de gemeente Lelystad daarop heeft gemaakt aan te halen. De gemeente gaat ervan uit dat de luchthaven de beste balans tussen lasten en lusten kent bij een ontwikkeling naar 4 miljoen passagiers. Daar zijn veel vraagtekens bij te zetten. Immers, zal Schiphol niet eerder uit wilen breiden op luchthaven Eindhoven? Immers dat kent een groter achterland met potentiële passagiers en licht qua concurrentie minder dicht op Schiphol zelf. De bedoeling was om luchthaven Lelystad tot zakenluchthaven uit te bouwen, maar met 4 miljoen passagiers is dat niet meer zo. En bovendien, als Schiphol kiest voor Eindhoven, gaat dan het minder interessante verkeer naar Lelystad? Met andere woorden: wel de lasten niet de lusten?

Zie verder voor deze discussie: